O generalnom sagledavanju teme

Park na ušću Save u Dunav dragocena je gradska lokacija, upravo zbog činjenice da je i pored burnog razvoja grada na novobeogradskoj strani, ostao sačuvan kao velika oaza zelenog javnog prostora. Za mesto tako naglasene geografske specificnosti, ne samo u gradskom nego i u širem prostornom kontekstu, gotovo da se ne može zamisliti bolja namena. Posmatran u urbanoj matrici Beograda kao prostorna kopča između centra starog grada, Novog Beograda, i Zemuna, park na Ušću ima potencijal da postane jedan od parkova najvišeg urbaniteta – veoma značajan javni prostor, osmišljen kao mesto gde su bitni javni sadržaji kulture, edukacije i nasleđa integrisani u bogato artikulisanu celinu komponovanu od raznovrsnih ambijenta za odmor, druženje, rekreaciju i zabavu.

Veliki gradski park, kao neizgrađena struktura, oblikovana pre svega elementima vegetacije, topografije terena, površinama vode i trave, posetioca dovodi u bliski kontakt sa prirodom i izmešta ga iz svakodnevice gusto izgrađenog gradskog pejzaža. Kao prostor sa izvesnim otklonom od svakodnevne rutine gradskog života, gradski park kao ovaj, idealno je mesto da se ideja otvorenog javnog gradskog prostora kao javnog dobra datog na korišćenje svim građanima, materijalizuje na artikulisan način koji postavlja nove standarde kvaliteta socijalnog života grada.

Imajući u vidu sve prisutni fenomen krize javnog prostora u savremenim gradovima, najpre pod pritiskom tržišta i sveopšte komercijalizacije, postaje sve bitniji zadatak dati na značaju postojećim javnim površinama i unaprediti ih tako da budu dostupne i atraktivne najširem spektru korisnika.

Cilj koji imamo na umu za prostor gradskog parka na Ušću, jeste da se ponudi rešenje koje bi prostornim konceptom, oblikovanjem i sadržajima, formiralo javni prostor koji nije samo vizuelno atraktivan i reprezentativan, nego pre svega bogat interakcijama, kontaktom, dijalogom, i na vrlo angažovan način okrenut korisniku.

Važna specifičnost lokacije ogleda se i u jakom ideološko političkom kontekstu koji se od nastanka parka do danas akumulirao izgradnjom objekata i spomenika sa pečatom prethodnih istorijskih ideja, težnji ili doktrina. Ovakav kontekst predstavlja poseban kvalitet prostora, koji će za kulturne sadržaje i umetničke aktivnosti u parku da znači stalnu provokaciju novih stavova, priliku za kritičku reakciju i uspostavljanje stalno novih relacija sa prethodnim kontekstom. Cilj je da se konceptom novog rešenja podstaknu i takvi procesi.

Postorno organizacioni koncept

Metod za uvođenje novih sadržaja u park, bazira se na ideji o aktiviranju celokupnog datog prostora formiranjem kolažnog polja različitih kontrasnih ili dopunjujućih funkcija, koje svojim rasporedom, odnosom i vezama, treba da čine dinamičnu prostornu šemu u kojoj se različite grupe sadržaja dovode u situacije jukstapozicije, dodira ili prekalpanja, pa time i međusobnog dijaloga, međuuticaja ili svojevrsnih mutacija.

Model za ovakvo postupanje nudi se u formi razlivenih tematskih polja koja se u obliku kratkih  lanaca srodnih sadržaja šire po lokaciji i susreću sa poljima drugih tema. Jedan od kvaliteta ovakvog principa organizacije jeste «dužna» kontaktnih zona između polja različitih sadržaja, pa samim tim i veliki broj mogućnosti da se teme međusobno obogaćuju, podrže ili stupe u neku drugu vrstu relacije. Istovremeno, sva tematska polja čine se pristupačnim, protočnim i podjednako izloženim.

Takođe, koncept ovako kombinovanih lanaca događaja pruža priliku svim kategorijama korisnika da u svakom od «blokova» parka pronađu za sebe atraktivan sadržaj, i da istovremeno budu u poziciji sagledavanja i upoznavanja svih ostalih sadržaja i susretanja sa svim ostalim kategorijama korisnika. Dakle, nema izolacije na velike zone gde se isključivo rekreira, isključivo susreće sa umetnošću, isključivo edukuje, itd. Cilj je da se sve teme ucine otvorenima za sve kategorije korisnika, i da svaki segment parka moze da privuče najširu javnost.

Proces uvođenja novih sadržaja u park, započinje identifikacijom zatečenih tema i njihovih potencijala, a zatim izgradnjom strategije za njihovo aktiviranje kao i nadogradnju tematskih polja zalančavanjem dodatnih srodnih sadržaja. Paralelno, na osnovu opredeljenja o karakteru parka i standardima njegovog razvoja, biraju se dodatne teme, koje se razvijaju i pozicioniraju tako da u ukupnu kompoziciju sadržaja unesu potrebnu dinamiku i uslove za nove, spontane događaje.

            Ono što se ima u vidu kao još jedan željeni efekat, jeste otvorenost strukture za promene, za etapnost u izvođenju kao i za mogućnost stalnog preuređivanja, prilagođavanja sezonskim ili drugim potrebama, a bez bojazni da će se narušiti osnovni karakter prostora. Ono što je konstanta, baza u organizacionom i oblikovnom smislu, jeste stalnost pozicija izvesnih fiksnih sadržaja i polja koja se oko njih formiraju (MSU, Park Prijateljstva, SIV, paviljon Muzeja revolucije), kao i osovnih komunikacionih poteza. Sva ostala tematska među-polja mogu lako da trpe izmene prema zadatim oblikovnim modelima, i time će život parka biti samo zanimljiviji i stimulativniji za korisnike.  

Osnovna tematska polja koja se ovde predlažu, bila bi: odmor-dokolica, rekreacija, kultura, istorijsko nasleđe, edukacija i zabava. U okviru svakog od njih predlaže se bogata ponuda različitih sadržaja koji se dopunjuju i menjaju prema sezonskim, programskim, organizacionim ili drugim zahtevima. 

Komunikacije – pristupi i kretanje

Pozicija parka u odnosu na okruženje otvara mogućnost značajnog poboljšanja kvaliteta komunikacija sa okolinom. Razvoj ponude i sadržaja u parku mora se podržati intenziviranjem i dopunjavanjem veza lokacije sa okruženjem, kako bi se osiguralo aktiviranje prostora i povećala frekventnost njegovog korišćenja.

Ako se ima u vidu blizina užeg centra grada – Kalemegdana, Knez Mihajilove ulice i padine Kosančićevog venca – okupljenih uz desnu obalu Save i direktno dostupnih samo u vizuelnoj komunikaciji, može se racunati na znacajno intenziviranje koriscenja parkovskog prostora ukoliko se formira direktna pešacka veza sa drugom obalom, i time omogući jednostavan i atraktivan pristup parku, uz efekat podizanja atraktivnosti same parcele. Zato bi izgradnja pešačkog mosta preko Save bio jedan od načina da se na pravi način iskoristi ekskluzivitet lokacije i da se njeni bogati sadržaji približe centru starog grada i time zažive kao bitni činioci urbaniteta Beograda.   

Uvođenje pešačkog mosta preko dunavskog rukavca, koji bi povezao park sa Velkim ratnim ostrvom, otvorilo bi mogućnost za produžetak pešačkih i rekreativnih trasa kroz prirodne oaze u centru grada i na kontrolisan način otvorilo za korišćenje prostor dunavske ade na nov način, čime bi se pokrenulo i pitanje njenog adekvatnog uređenja i zaštite.

            Na samoj lokaciji komunikacije se razdvajaju po vrstama na pešačke, biciklističke i servisne kolske komunikacije. Šetačima i rekreativcima omogućeno je kretanje po celoj površini parka, uključujući i najveći deo zatravljenih površina, a posebno bi se dizajnirao splet pešačkih staza za udobnije kretanje, koje bi prolazile kroz ceo parkovski kompleks, duž obala i uz sve veće objekte i  paviljone tako da se proširuju u odgovarajuće platoe, platforme za skupove ili manje pjacete sa sadržajima. Biciklisti se kreću svojim odvojenim stazama uz koje se pojavljuju manji poligoni za skejtere i rolere i slični manji programi za rekreaciju na otvorenom (sprave za vežbanje, prostori za igru dece i slično). Duž obala biciklisti su takođe odvojeni od pešaka.

Tretman obala se razlikuje i to tako da se pravi jasan kontrast između tretmana savske i dunavske obale. Savska obala ostaje artificijelno uređena kao široko i prostrano šetalište sa dodatkom novog mobilijara, dok se dunavska obala, iz divlje obrasle i vodoplavne, transformiše u razuđenu trasu šetališta sa  denivelisanim odmorištima, platformama i splavovima na vodi, zadržanim značajnim delom najkvalitetnije vegetacije, tako da se obezbedi intenzivan kontakt sa rekom ali i afirmiše autentičnost prirodnog ambijenta dunavske obale.  Šetnju novouređenom dunavskom obalom treba zamisliti kao živopisnu smenu ambijenata na vodi, nad vodom, oaza vegetacije, skrivenih i izloženih drvenih terasa,  pristaništa za čamce i brodiće, otkrivenih i natkrivenih sadržaja. Duž ove strukture može se integrisati i nešto komercijalnih sadržaja kao što su mali kafei na vodi, ali i uslužni sadržaji – iznajmljivanje čamaca, bicikala ili slično. Sam vrh lokacije, Ušće Save u Dunav tretiralo bi se u formi kultivisanja prirodne konture obale i formiranja platoa sa slobodnim pogledom na vode ušća, i na okruženje, kao sa premca broda.

Oblikovni postupci remodelovanja

            Za korisnika je osnovni događaj koji podrazumeva iskustvo boravka u parku zapravo događaj susreta sa prirodom. On uvek treba da predstavlja okvir za ostale događaje i istovremeno fenomen sam sebi dovoljan. S toga je naš stav da se svaka od predloženih tema i svaki od sadržaja koji se u park uvode, mogu artikulisati odgovarajućim metodom oblikovanja pomoću elemenata prirode, nadgradnjom elemenata prirode, ili odmerenim intervencijama u telu prirode tako da se postiže promena konteksta, uvođenjem dodatka sadržaja i dodatka značenja. Kao osnovni materijal za izgradnju parka koriste se kompozicije vegetacije (i njena gustina, visina, boja, kretanje na vetru), pokretljiva topografija terena, kretanje senki, vodene površine, vetar, izloženosti i zaklonjenost, svi zvuci prirode, mirisi, toplota i hladnoća. Svaka funkcionalna nadgradnja podrazumeva i specifičan način instrumentalizovanja nekih od ovih fenomena.

O konkretnim oblikovnim modelima intervencija u parku ovde se razmišlja integralno sa razmatranjem načina za unapređenje njegovih specifičnih kvaliteta i insistiranjem na izgradnji sadržaja i parkovskog pejzaža jednim istim postupkom, približavanjem rečnika gradnje rečniku prirode.

Razmatrajući vrste i obim potrebnih intervencija, i svođenjem odabranih postupaka na dijagramsku suštinu, došli smo do tri osnovna modela oblikovanja prostora. Kombinovanjem ovih modela ostvaruju se sve važne intervencije u parku. Modeli zapravo predstavljaju dijagramska uputstva za izgradnju parka.

Model 1.

Priroda + sadržaj + izmena konteksta  =  preoblikovana priroda + integrisani sadržaj

Primer: Predlog za dogradnju kompleksa Muzeja savremene umetnosti, mogao bi da se bazira na izgradnji aneksa muzeja kao građevine uklopljene u topografiju terena tako da iz nje izranja kao velika travnata površina koja je izrezana iz zatravljenog terena i podignuta na gore. Za prostor parka ova intervencija znači preoblikovani prirodni ambijent (uvođenjem novog odnosa među oubičajene elemente parka) uz dodatak skrivenog sadržaja. Za prostor aneksa muzeja, ovakav oblikovni postupak je gest integracije jedne javne funkcije u prostor višeg stepena javnosti na načina da se prvi materijalizuje kao «podprostor» drugog – nagašena ekspresija integracije «u mesto». Istovremeno, takvim postupkon se na provokativannačin demonstrira doslovnost zamisli o aneksu kao pratećem objektu koji se projektuje iz pozicije respekta prema postojećem.

Model 2.

Nasleđeni sadržaj + priroda + izmena konteksta = remodelovani sadržaj + integrisana priroda

            Primer: Predlog za intervenciju na temeljima Muzeja revolucije podrazumeva sanaciju i konzervaciju zatečenog objekta a zatim formiranje kruga gusto sađenog viskog drveća, tako da se debelim zidom visokog rastinja izgradi volumen prostora. Objekat formiran ovakvom intervencijom predstavlja svojevrsnu bazu Paviljona (Muzeja) revolucije, koja se realizacijom skupova, izložbi, performansa, diskusija ili drugih događaja ili privremenih scenskih postavki, transformiše u aktivan paviljonski prostor promenljive strukture i izgleda. Za prostor parka, ovakva intervencija znači formiranje jednistvenog ambijenta, gde se kroz gusti pojas zelenila, i svojevrsni šumski ambijent dospeva do kružne čistine sa specifičnom atmosferom (koja se transformiše u stalno novim intervencijama ili događajima).

Model 3.

Priroda +  izmena konteksta = priroda kao edukativni eksponat 

            Primer: Formiranje edukativnih instalacija u parku, tavih da su njihove teme različiti prirodni fenomeni, izlaganje nekih specifičnih prirodnih rariteta lokacije ili ukazivanje na ekološke probleme. Priroda kao eksponat ili priroda kao objekat pokaznog eksperimenta. Cilj je da se sam konktakt korisnika sa prirodom intenzivira tako što se određeni prirodni fenomeni ili teme čine vidljivima i na edukativan način predočavaju korisnicima. Time se proizvodi stimulativan i poučan sadržaj ekološkog obrazovanja «u jedan na jedan», a karakteru parka dodaju nove komponente otkrića, edukacije i stimulacije veza sa životnom sredinom.

Korak dalje od modela

Opisanim modelima intervencija, i prethodno navedenom strategijom  orgnanizacije sadržaja, definiše se osnovni okvir za karakter ovog javnog prostora. Dalji rad na njemu predstavlja konstantan proces kome okvire treba da daju programi aktivnosti, institucionalno ili drugačije organizovani. Prostor se nudi kao stimulativni predložak za aktivnu fizičku nadgradnju i promenljivost kroz realizaciju stalno novih intervencija u vidu privremenih instalacija, paviljona, podprostora za različite performanse, skupne aktivnosti ili sezonske događaje. Sve to adekvatno uklopljeno u predloženu prostornu šemu, i podređeno zajedničkom interesu svih korisnika.

Poseban kvalitet koji treba očekivati u nadgradnji prostora kroz korišćenje, treba da donesu osmišljene umetničke intervencije i projekti.

Istorijski kontekst koji je snažno upisan u lokaciju koja je danas zapravo zaposednuta ostacima prethodnih ideologija, i to u fizičkom smislu većim delom u nedorečenom, okrnjenom ili oštećenom stanju,  jeste zapravo sadržaj sa kojim se mora uspostaviti nekakva relacija. Smatramo da je oblikovanje ovog odnosa od presudnog značaja za građenje novog života parka, i da pravi način za reakciju predstavlja očuvanje nasleđenih struktura i realizacija serije umetničkih projektata koji bi se iz savremene perspektive bavili zatečenim temama i stvarali nove simboličke, ideološke, emotivne i druge kontekste. Uspostaviti relaciju sa prethodnim, stvaranjem mreže novih značenja, novih čitanja starih tema, novih recepata za razumevanje prethodnih ideologija ili taktika za rađanje svežih otklona od njih. Mreža umetničkih intervencija treba da omogući neophodnu simboličku nadgradnju, da otvori dijalog, da ponudi seriju kritičkih odgovora, stavova, atomosfera, novih emocija.

Za javni prostor parka intervencije ovog tipa predstvljaju najkvalitetniju nadgradnju koncepta dijaloga,  interakcije i stvaranja novih relacija u odnosu korisnika i prostora. (U grafičkom delu priložena su dva paradigmatična primera savremenih skulptura-instalacija, kojima želimo da ilustrujemo sugestiju o nezamenljivoj ulozi umetnosti u proizvođenju novih relacija. Radi se o projektima Ovde više neće biti čuda, Nejtana Kolija (Nathan Coley) i Tatljinov toranj, grupe Žene Henrija VIII (Henry VIII's Wives). Oba projekta bila su prikazana na izložbi britanskih umetnika U raskoraku, priređenoj u MSU, 2007.godine, i dobar su primer umetničke prakse koja referira na prethodne ideologije i politike.)

Najvažniji nosioci sadržaja

MSU sa proširenim sadržajima

Ako se govori o identifikaciji nasleđenih kvaliteta, ona može da počine od Muzeja savremene umetnosti, koji obležava deo parka uz savsku stranu, i predstavlja jednu od najvažnijih institucija kulture u zemlji smeštenu u jedan od naših najvažnijih arhitektonskih objekata svoje epohe. Proširnjem prostornih kapaciteta muzeja mogao bi se oformiti razvijeni kompleks sadržaja, tako da pored glavne zgrade i aneksa muzeja, koji bi se integrisao u preoblikovani teren (kao što je ranije objašnjeno), predlažemo dalje «zalančavanje» sadržaja u vidu formiranja velikog amfiteatra na otvorenom, takođe oblikovanog blago pokrenutom formom terena, koji bi bio pogodan za večernje projekcije, performanse ili veće skupove, diskusije, predavanja.

Amfiteatar bi kao integralni deo parka bio otvoren za sve korisnike, tako da se preko cele godine može koristiti kao mesto za odmor, okupljanje i dokolicu. Time se raznovrsni pateći programi Muzeja mogu odvijati u ambijentu na koji je široka publika navikla kao na javni prostor u kome očekuje uvek nove događaje. 

Sugerišemo da bi aktivnosti muzeja trebalo, u prostornom smislu, da se prošire i na ostatak površine parka, u smislu disperznog postavljanja privremenih paviljonskih izložbi, instalacija i realizacije drugih najrazličitijih formi umetničkih projekata. Osim ranije pomenutih benefita, ovakvom strategijom se  istovremeno dobija šansa da se i najšira publika senzibiliše za savremeni umetnički izraz.

Opera

Kulturna ponuda u prostoru parka bila bi presudno obogaćena planiranom izgradnjom objeketa Opere, čiji bi značaj dao jednu potpuno novu dimenziju životu parka. Kao sadržaj snažnog karaktera, Opera traži lokaciju naglašene reprezentativnosti, kojih u samom parku ima više, i većina se može uklopiti predloženu strategiju prostornog zoniranja. Mi sugerišemo da bi se Opera mogla smestiti po osi ulice Ušće, u parkovskom prostoru u blizini samog Ušća, a ipak tako da ne ugrožava jedinstvenu prirodnu konturu «vrha» parka. Ovo mesto zauzima centralnu poziciju u geometriji parka, vrlo sagledivu, izloženu i dominantnu – moglo bi se reći takvu da je pandan poziciji spomenika pobedniku na Kalemegdanu u smislu težišnog mesta u odnosu na okruženje. Takođe, ova lokacija obezbeđuje izvesnu klasičnu ceremonijalnost u prilasku objektu, pešačkom avenijom koja bi se formirala u nastavku ulice Ušće, a istovremeno ne osuđuje budućI objekt na prednju i zadnju stranu, nego stvara uslove da se on u potpunosti realizuje kao forma koja komunicira sa svojim širim okruženjem, i ostvaruje višeslojne veze sa neposrednom okolinom.  

Paviljon mladih

U sklopu teme kulture na prostoru parka, planirano je strateško aktiviranje još nekoliko tačaka na lokaciji, i to pre svega objektima paviljonskog tipa, platoima za izlaganje, otvorenim amfiteatrima,  info-paviljonima.  Jedan od takvih objekata mogao bi biti kulturni centar za mlade.

Prostor između zgrade bivšeg SIV-a i temelja Muzeja revolucije mogao bi biti dobra pozicija za formiranje Paviljona mladih, privremenog objekta sa pripadajućom uređenom slobodnom površinom za okupljanje, kreativni rad, druženje, izložbe, koncerte. Za Paviljon mladih okruženje zatečenih objekata dodavalo bi kontekst prodora u nekada nedodirljivo jezgo najviših institucija i krute ideologije, na izvestan način podcrtavalo ideje otvaranja, kreativnosti i slobode, i postavilo ga u okruženje stimulišuće tenzije.   

U idealnom slučaju, Paviljon mladih bi bio privremeni objekat koji bi se bienalno uklanjao i ponovo gradio na osnovu novog projekta za koji bi se raspisivao uvek novi konkurs za mlade arhitekte. Afirmacija novih arhitektonskih ideja koristila bi snažnoj afirmaciji sadržaja i značila uvek svežu remodelaciju parkovskog ambijenta. Promena objekta bi mogla da se sinhronizuje sa promenom institucije kulture odgovorne za njegovo vođenje, tako da bi efekat svežine sadržaja bio potpun.

Kao što je ukazano, na predmetnoj lokaciji nalazi se nekoliko vema bitnih objekata iz perioda socijalističke Jugoslavije – zgrada bivšeg SIV-a, Park prijateljstva (dvehiljadite godine dopunjen spomenikom «Večna vatra») i temelji nikada završenog Muzeja revolucije, koje bi prema našem mišljenju, sve trebalo sačuvati, adekvatno sanirati, i svaki  u skladu sa svojiim specifičnostima, postaviti u novi okvir bez ambicije da se nameće konačna kritička remodelacija, nego sa namerom da se formira scena za interakciju i dijalog sa savremenim trenutkom.

Park prijateljstva

Nosioci sadržaja ovog prostora su: zâsad parkovskog drveća obeležen tablama sa ispisom imena državnika koji su ih posadili,  avenija platana i spomenik Večna vatra u spomen žrtvama poslednjeg bombardovanja Srbije, podignut 2000. godine, a dodatak značenju prostora daje i sâmo ime koje sugeriše plemenitu nameru sklapanja prijateljstava na najvišem međudržavnom nivou, ili u simboličkoj ravni međudržavnih odnosa. Zanimljiv kontrast simbolici imena parka predstavlja poslednji izgrađeni spomenik koji pored ostalog svedoči i o poremećaju prijateljskih odnosa. 

Kao dodatak zamršenom klupku prepletenih simbolika, i naslaga značenja, predlažemo intervenciju koja polazi upravo od imena parka i dodaje mu svoje novo tumačenje. Na mesto apstraktnih prijateljevanja visoke državne politike novo značenje naziva tumači se kao Park prijateljstva kao takvog ili Park za pijateljstvo ili Park za druženje.

            Predlaže se zadržavanje i sanacija obeležja i spomenika, a zatim dodavanje novog lejera sadržaja u vidu guste mreže novog parkovskog mobilijara i instalacija, modrenih malih senika, «eko-skulptura», privremenih scenskih intervencija i novo zasađene vegetacije, sve u službi zaposedanja prostora za namenu okupljanja, druženja, odmora, dokolice, i estetskog uživanja u prostoru. Ovaj sloj sadržaja dodaje se gusto i ravnomerno preko celog postojećeg parka tako da modifikuje i kretanje i učini ga disperznijim i slobodnim. Zahvaljujući svojoj veznoj poziciji u ukupnoj matrici predmetne lokacije, ovako remodelovan Park prijateljstva treba da predstavlja centralni sadržaj cele lokacije, mesto gde se susreću svi korisnici u svojim kretanjima kroz park i prostor za sastajanje, sadržajni odmor, pauzu u šetnji ili druženje pred predstavu, koncert ili drugi događaj.

            Ovakvim preklapanjem stare teme sa novom, se postiže njihova interakcija a prostor se iz spomeničkog i tihog transformiše u aktivan, bogat i živ.

Paviljon (Muzeja) revolucije  

            Kako je ranije opisano u okviru objašnjenja oblikovnog modela 2, temelji nedovršenog muzeja zadržavaju se, saniraju i dodatkom volumena (sađenjem obodnog zida visoke vegetacije) transformišu u Paviljon revolucije, odnosno bazu paviljona – prostor za dalje intervencije, periodične izložbe, skupove, diskusije i scenske ili druge događaje. Smatramo da se ovakvim postupkom otvara još jedna dragocena šansa za aktivno kritičko suočavanje sa ideologijama predhodnih istorijskih perioda koje su snažno obežile izgradnju naših savremenih društvenih vrednosti, odnosa i života zajednice. Ideja o muzeju revolucije dobija šansu za novi život kroz kroz seriju promenljivh paviljonskih postavki, umetničkih reakcija na teme revolucije, motive i ideje vezane za prethodnu istoriju, kao institucionalnu organizaciju tribina i diskusija organizovanih na teme socijalnog dijaloga, preispitivanja društvenih vrednosti i socijalnog života savremenom trenutku.

Objekat bivšeg SIV-a

            Sugestija za tretman prostora u zoni objekta bivšeg SIV-a bila bi usmerena na pokušaj približavanja šetača objektu, sanaciju i otvaranje platoa ispred objekta i okolnih uređenih komunikacija za slobodan pristup građana, egzibicje mladih skejtera, kao skraćenu komunikaciju od blokova ka reci i za prilaz turistima i građanima zainteresovanim za ragledanje objekta. Idealna situacija bi nastala useljavanjem u samu zgradu, ili njen deo, nekih od javih institucija kulture ili sličnih organizacija i udruženja, čime bi se i sam objekat delom otvorio za građane.

Edukativni sadržaji

            Ovde se pre svega misli na uvođenje jednog broja disperzno postavljenih sadržaja koji se orjentišu ka informisanju publike o specifičnostima same lokacije ali i edukaciji vezanoj za teme ekologije, prirode i očuvanja životne sredine. Od pojedinačnih objekata i sadržaja, tu bi se pojavile male botaničke bašte praćene info-paviljonima, zatim edukativne eko-instalacije, pomenute kod Modela 3, privremeni tematski edukativni paviljoni, kao programi nekih od državnih institucija, kao i veći broj info tabli, oznaka, mapa ili maketa sa podacima o geografskim, prirodnim i istorijskim obeležjima lokokacije.

Sve predložene teme i prikazane mini celine,  delovi su svojih tematskih polja koja se prema opisanoj strategiji prostorno komponuju u interaktivnu matricu, u gustim međusobnim jukstapozicijama, koje nude potencijale za dalju izgradnju novih spontanih saržaja.